Bintang Kejora.

Daripada kecik aku dok dengar pasal Bintang Kejora iaitu bintang yang paling terang nun jauh di langit.

Alih-alih dah umur 30 tahun baru lah terbaca dalam artikel Mingguan Malaysia (aku rasa aku kena mula membeli semula paper ni setiap hari Ahad) yang menceritakan pasal Bintang Kejora.

Sebenarnya Bintang Kejora adalah Planet Venus (Dewa Rom) @ Utarid (dlm bahasa Arab).

Wiki : "The planet is named after Venus, The Roman Goddess of Love and Beauty. After moon, this is the brightest natural object in night sky"

Source : http://en.wikipedia.org/wiki/Venus

ASAL-USUL NOBAT TERENGGANU ??

Pernah terfikir tak apasal Sultan Johor keturunan Temenggong ini tak ada baju rasmi bersampin bertengkolok berkeris? Dan pernah terfikir tak apasal Sultan Johor tak ada alat-alat kebesaran diraja yang diwarisi turun-temurun? Dalam sistem pemerintahan beraja, kalau dah tak ada waris Sultan asal maka akan dilantik Bendahara (dalam kes Bendahara Tun Habib Abdul Majid yang mengantikan Sultan Mahmud Mangkat Dijulang yang tak ada waris). Itu sebab alat kebesaran Kesultanan Johor Lama seperti nobat yang diwarisi dari Kesultanan Melaka tu... apabila keturunan Temenggong ambil alih, waris Sultan Johor Lama dari keturunan Bendahara bawa lari nobat dan alat kebesaran diraja tu semua ke Pulau Penyengat sebab tak nak bagi pada Sultan keturunan Temenggong ni. Nobat contohnya dipinjamkan kepada Sultan Terengganu sekitar tahun 1870s kerana Maharaja Abu bakar cuba nak rampas alat-alat kebesaran ini. Bila dah bagi pada Sultan Terengganu yang dikira bersaudara kerana keturunan Bendahara juga, tak ada lah Maharaja Abu Bakar cuba rampas dah. Itu sebab Terengganu ada nobat.

Copy Paste From : Posting Sarip Dol Infogossip http://www.infogossip.com/index.php?showtopic=21270

Pilihanraya Kecil K. Terengganu P 036 (2009)

Sebagai salah seorang pengundi Dun Bandar aku tak rasa langsung kehangatan nak balik mengundi. Sebab duit pong tak berapa nak ada dan bini pong tgh mengandung.

Sehinggalah pagi tadi, 2 Jan 2009 ntah mcm mana ada sorang awek PAS call aku samada aku nak balik mengundi or tak. Kalau balik dorang blh sediakan pengangkutan. Tanak termakan budi nanti tegadai bodi.. ewwwwww!!! hehe

Aku layan jer sbb aku bukan Ahli PAS & Bukan jugak ahli UMNO..

Tapi aku adalah penyokong UMNO sejak kecik lagi. Aku hargai ahli PAS yg call aku ajak utk mengundi. Entah mcm mana laa dia dapat no henset rasmi aku.

Maybe aku tunggu Muhyiddin dicalonkan jadi PM kot baru aku beria-ria nak balik mengundi.. haha. Generasi M... bkn generasi merdeka, tapi Generasi Mahathir (penyokong Mahathir ler beb)

(kenangan pahit kereta aku eksiden masa balik mengundi baru ni 2008, mcm eksiden yg disengajakan kat Jerangau-Jabor, berhati-hati laa sbb longkai ada jer cari makan masa org tgh ramai)

Selamat mengundi kepada rakyat kuala terengganu... semoga UMNO mempertahankan kerusi Parlimen 036 wpun nyata kalu mengikut Dun, Parlimen K. Terengganu sepatutnya PAS pegang. Kesilapan PAS dulu sbb letak Mat Krabu, org Terengganu tak mboh org luar jadi calon. Kali ni Wan Ndut jadi calon dok tahu laa.. mungkin blh menang kot PAS.

Pendapat peribadi aku, orang K. Terengganu tak menagih sangat pembangunan, jadi bandaraya etc. Pembangunan bermaksud terpaksa meninggalkan tempat kelahiran bagi memberi jalan kepada pembangunan. Rakyat K. Terengganu perlukan pembelaan disebabkan kemiskinan..

Kalu Dato Wan Farid menang, duduk2 laa K. Terengganu. Jgn dok Putrajaya jer boh...

Kuala Teregganu banyak tersisih, Wang Muktar (Wan Mokhtar) byk tulung org Kemaman. Derih Jusoh pulok tulung org alik Jerteh Besut..

Ermmmm... dok tahu ahh weyhhhhh

Selamat berjuang kawan-kawan di Losong Panglima Perang.. haha

Kain Cindai

Kain Cindai atau juga dikenali sebagai kain Limar, merujuk kepada kain tenunan sutera halus yang bermutu tinggi. Kain Cindai merupakan kain yang mempunyai tenunan benang tinggi setiap inci dan dikatakan mempunyai keistimewaannya yang tersendiri. Jumlah tenunan ikat berkembar yang tinggi ini menjadikan kain Cindai amat kukuh dan menjadi rebutan kerana dianggap mampu menahan tikaman senjata. Ini boleh dianggap sebanding dengan pengunaan baju sutera oleh pahlawan Mongol yang menyebabkan panah yang menembusi tubuh mereka tidak mampu menembusi alas baju sutera mereka, dengan itu membolehkan mata panah ditarik keluar.

Pembuatan kain Cindai juga memerlukan kapakaran menenun yang tinggi, menyebabkan jumlah yang dihasilkan terhad dan dengan itu mendapat permintaan yang tinggi. Ini menyebabkan harganya tinggi dan menjadi simbol status sebagai bangsawan dan hartawan.
Kain cindai juga digunakan sebagai senjata kerana kekukuhannya dan digunakan secara menyebat. Ia juga digunakan secara mencekik, menyambar anggota badan lawan dan mengunci atau mengikat pergerakan lawan. Kebiasaannya untuk pertarungan, satu hujung kain ini akan diikat dalam simpulan tertentu untuk berfungsi sebagai pemberat bagi memudahkan ia disebat. Pakar cindai boleh menyebat simpulan ini dengan tepat dan dikatakan mereka dapat memecahkan busut dengan ketepatan dan kekuatan sebatan itu. Kebiasaannya pesilat wanita menggunakannya sebagai senjata pertahanan diri kerana kain cindai digunakan sebagai tudung/selubung, selendang atau ikat pinggang dalam pemakaian tradisional pakaian wanita Melayu.

Dalam kesusasteraan Melayu, kain Cindai telah digunakan oleh Hang Jebat bagi membebat /membalut luka sebelum dia turun mengamuk. Hang Jebat dikatakan hanya mati selepas bebatan kain Cindai itu dibuka oleh Hang Tuah.

source : http://ms.wikipedia.org/wiki/Kain_Cindai

* aku ada jugok terbaca kalu balut 7 lilitan.. senjata tak tembus.
* lain-lain akan dibuat kajian next time

BESUT

Latarbelakang

Bukti bertulis yang paling awal menyentuh mengenai daerah ini cuma sedikit, catatan MUNSYI ABDULLAH dalam PELAYARAN ABDULLAH KE KELANTAN dan dari buku TUFFATUL NAFIS karangan Raja Ali Haji.

Oleh kerana tidak terdapat bukti-bukti bertulis mengenai sejarah awal Daerah Besut, maka terdapat berbagai-bagai cerita yang menerangkan asal usul BESUT.

Salah satu cerita mengenai asal nama Besut kononnya berpunca dari zaman dahulu di mana dikatakan daerah ini merupakan salah sebuah kawasan dibawah kuasa Kerajaan Siam .

Mengikut salah satu cerita nama Besut timbul dari perkataan BE yang dalam bahasa Siam bermakna DAERAH manakala SUT menggambarkan satu tempat atau kawasan yang paling jauh atau penghujung. Ini mungkin betul berdasarkan faktor betapa jauhnya Bangkok yang merupakan Pusat Pentadbiran Siam dengan daerah ini.

Satu cerita mengenai asal usul nama Besut ialah berdasarkan cerita kononnya kawasan ini dahulunya diperintah oleh seorang raja yang digelar RAJA SANG NYANYA. Beliau adalah ketua lanun yang sangat zalim dan ini menyebabkan tidak ramai orang yang tinggal di kawasan ini. Selepas kematiannya barulah kawasan ini didiami orang dan salah satu kumpulan penduduk terdiri dari orang PANGAN. Kumpulan mereka diketuai oleh seorang yang bernama BESUT jadi dipercayai nama BESUT adalah berasal dari nama ketua orang pangan tersebut.

Kesemua cerita yang mengaitkan asal usul nama daerah ini memang tidak dapat dibuktikan kerana tidak ada bukti yang bertulis. Bukti yang paling awal menyentuh mengenai daerah ini cuma sedikit sebagaimana catatan MUNSYI ABDULLAH dalam PELAYAN ABDULLAH KE KELANTAN dari buku TUHFATUL NAFIS karangan Raja Ali Haji.

Dalam catatan ini ada diceritakan mengenai sekumpulan pedagang dari PATTANI ( Selatan Siam ) telah datang ke BESUT dengan diketuai oleh seorang yang bernama CIK LATIF. Adalah dipercayai Cik Latif berasal dari SUMATERA dan telah biasa berdagang di PATTANI. Dengan menawarkan SEGANTANG MATA KAIL dikatakan Cik Latif berjaya memujuk orang-orang Pangan keluar dari daerah ini ke Hulu Besut. Beliau dan orang-orangnya telah berjaya membina sebuah perkampongan ditebing SUNGAI BESUT yang diberi nama PALEMBANG mungkin mengambil nama sempena nama tempat asal beliau di Sumatera. Palembang merupakan PUSAT PENTADBIRAN yang pertama di BESUT sebelum KG. RAJA.

Bila Cik Latif meninggal dunia, beliau diganti oleh anaknya bernama CIK KAMAT. Semasa pemerintahan Cik Kamat Daerah Besut berada dalama keadaan huru-hara kerana ancaman dari perompak lanun yang bermaharajalela di pulau-pulau yang berada disekitar laut daerah ini. Dalam buku pelayaran PELAYARAN ABDULLAH KE KELANTAN, Abdullah Munsyi ada menceritakan kegiatan lanun-lanun di kawasan ini. Dikatakan lanun-lanun ini diketuai oleh PANGLIMA EBEH dan PANGLIMA GARANG.

Untuk menghadapi ancaman lanun-lanun ini, CIK KAMAT tidak berdaya untuk menentangnya dan beliau telah membuat keputusan meminta bantuan dari TERENGGANU. Permohonan beliau dipersetujui oleh Sultan Terengganu masa itu iaitu SULTAN MANSUR 1, yang dikenali sebagai MARHUM BERJANGGUT. Beliau memerintah Terengganu dari 1726-1793. Sultan Mansur 1 telah menghantar angkatan tentera yang diketuai oleh Putera Baginda iaitu Tengku Kadir.

Tengku Kadir dan tentera dibawah pimpinannya berjaya mengalahkan lanun-lanun tersebut dan memaksa lanun-lanun tersebut berundur ke PULAU PERHENTIAN.

Sebagai penghargaan diatas kejayaan beliau mengalahkan lanun-lanun berkenaan, Tengku Kadir telah diberi kuasa oleh Sultan Terengganu untuk memerintah Besut. Cik Kamat pula dilantik sebagai ORANG BESAR BESUT serta mendapat hak di atas Pulau Rhu.

Negeri Besut di bawah naungan Terengganu

Tengku Kadir yang menjadi Raja yang pertama Negeri Besut mengambil langkah untuk memperkuatkan kedudukan dan pemerintahannya yang membina benteng-benteng pertahanan disepanjang Sungai Besut berhampiran dengan KOTA PALEMBANG dan kemudian mendirikan tempat kediaman yang baru di KAMPONG RAJA di bawah pemerintahan Besut terus menjadi aman damai.

Sejarah dan Pentadbiran

Tengku Kadir yang mangkat pada 1835, telah digantikan oleh puteranya Tengku Ali. Semasa pemerintahannya telah berlaku peperangan antara Besut dengan Terengganu. Mengikut Tuan Haji Salleh bin Haji Awang dalam buku MENGKAJI SEJARAH TERENGGANU peperangan ini dikenali sebagai PEPERANGAN BESUT.

Kenaikan Tengku Ali telah memulakan pergolakan dalam institusi Beraja di Besut. Semasa pemerintahan beliau sejarah Besut telah menyaksikan pemberontakan beliau terhadap Sultan Omar di Kuala Terengganu. Peristiwa ini berlaku pada 23 Syawal 1292/1876 masihi. Peristiwa ini timbul disebabkan dasar Sultan Omar yang memerintah daerah-daerah secara langsung. Akibat dasar itu, Tengku Ali secara rahsia berusaha mendapat bantuan dari Kelantan untuk menjatuhkan Sultan Omar. Semasa istiadat melantik Tengku Ahmad sebagai Yang Dipertuan Muda Terengganu, Tengku Ali tidak hadir dan Sultan Omar telah menghantar rombongan ke Besut dan mendapati Tengku Ali sedang mengumpulkan pasukan bersenjata dari Kelantan untuk menentang Sultan Omar.

Sultan Omar terus menghantar surat bantahan kepada pemerintahan Siam dan SINGORA dan memberi amaran kepada Kelantan supaya kedua-dua kuasa itu tidak campurtangan dalam hal ehwal tanah jajahannya. Sultan Omar menyiapkan 8000 orang tentera duketuai oleh PANGLIMA BESAR ORANG KAYA MEGAT SERI MAHKOTA RAJA ( Wan Ab. Rahman bin Ali ) menyerang Besut melalui laut. Tengku Ali sempat lari ke Kelantan. Selepas peristiwa ini, Besut diwakilkan pemerintahannya kepada Tengku Ngah.

Apabila Tengku Ngah memerintah Besut, berlaku perebutan kuasa antara baginda dengan Tengku Muda. Dalam keadaan genting, Tengku Ngah menyerahkan kuasa kepada adiknya Tengku Chik Haji. Tengku Muda berkuasa di Kampong Lampu manakala Tengku Chik Haji di Kampong Raja. Persengketaan ini amat meruncing dan menyebabkan Sultan Terengganu sendiri datang ke Besut untuk menyelesaikannya.

Sultan Terengganu telah membuat cara penyelesaian yang baik tentang siapa yang berkuasa dimana baginda melantik Tengku Chik Haji sebagai Raja disebabkan kedudukan Kg.Raja di timur matahari naik sedangkan kedudukan Kg.Lampu dibarat matahari jatuh.

Kenaikan Tengku Chik Haji sebagai pemerintah Besut telah menyebabkan Besut mendapat kemajuan. Beliau mempunyai kuasa raja untuk menjatuhkan hukuman kepada orang yang melakukan kesalahan. Hasil yang dipungut tidak lagi menjadi hak mutlak sultan. Beliau juga mengambil berat mengenai Pendidikan Islam dimana, di Kg.Palembang misalnya, pondok-pondok didirikan untuk mengajar agama wakaf-wakaf, balai Polis dan lain-lain didirikan. Istana yang pertama dibina pada 1878 dan masih ada hingga sekarang.

Pemerintahan terakhir dalam dinasti beraja Palembang ialah Tengku Ngah. Beliau seorang pendiam tapi mengambil berat tentang kebajikan penduduk KOTA PALEMBANG dan Kg.Raja. Beliau dapat mengekalkan kemajuan dan keamanan Besut sebagaiman yang diasaskan oleh Tengku Chik Haji. Dikatakan pada waktu itu wakil Sultan di Kuala Terengganu sering datang ke Besut untuk mengutip hasil dari pemerintahan di Besut sebagai perbelanjaan membuat BUNGA EMAS untuk dihantar ke SIAM . Tengku Ngah dikatakan mangkat pada 1899 setelah memerintah Besut selama kira-kira 19 tahun.

Pentadbiran pesuruhjaya dan kedatangan British

Berikutan dari kemangkatan Tengku Ngah, Besut ditadbir oleh Pesuruhjaya iaitu wakil kepada Sultan di Kuala Terengganu. Bermula dari sini kedudukan Besut sebagai sebuah negeri pun berakhir. Pesuruhjaya Besut yang pertama ialah Tengku Long atau gelarannya TENGKU SERI INDERA SEGERA. Kemangkatan Tengku Long pada 1909 telah menyebabkan Besut ditadbir terus dari Terengganu. Dengan berlakunya PERJANJIAN BANGKOK pada 1909 antara British - Siam, negeri-negeri utara Persekutuan Tanah Melayu jatuh sebagai tanah jajahan British. Sebagai satu daerah dalam Terengganu, Besut turut menerima perubahan dimana Kerajaan British menghantar Penasihat kepada sultan dan segala pentadbiran kecuali mengenai adat resam dan agama Islam.

Pada tahun 1910, kebakaran besar telah berlaku memusnahkan sama sekali Kota Palembang . Ini menyebabkan penduduk-penduduk berpindah ke Kg.Raja dan lain-lain kawasan. Keturunan raja tidak lagi mempunyai kuasa dan kebanyakannya masih lagi menetap di Kg.Raja sehingga sekarang.

Zaman Jepun hingga sekarang

Semasa Pemerintahan Jepun, Besut ditadbirkan oleh Wakil Gabenor Jepun di Kuala Terengganu iaitu MR. ARATAKE. Sistem Pesuruhjaya masih diteruskan oleh Jepun dimana TUAN HAJI WAN LONG ( Datuk Sangsura Pahlawan ) menjadi Pesuruhjaya Besut semasa pemerintahan Jepun. Tuan Haji Wan Long telah digantikan oleh TENGKU SERI AKAR. Semasa beliau berlakunya penyerahan Besut kepada Siam dan seterusnya kekalahan Jepun dan kembalinya semula Pentadbiran British.

Kerajaan British telah menghapuskan jawatan Pesuruhjaya dan meletakkan Besut di bawah Pentadbiran DEPUTY RESIDENT COMMISSIONER. Orang pertama menjawat jawatan itu ialah seorang anak tempatan iaitu ENCIK ABD. AZIZ BIN HUSSIN. Hanya 3 orang yang sempat memegang jawatan itu termasuk DATO' HAJI KAMARUDDIN BIN HAJI IDRIS yang kemudiannya dilantik sebagai MENTERI BESAR TERENGGANU.
Dari tahun 1947 hingga 1957, pentadbiran Besut diletakkan dibawah pegawai Pentadbiran ( ADMINISTRATIVE OFFICER ). Orang pertama memegang jawatan itu ialah C.C. MOWAT dan yang terakhir ialah AB.RAHMAN BIN MAT.

Selepas ini sistem PEGAWAI DAERAH bermula seorang Pegawai British bernama L.M. EDYE menjadi Pegawai Daerah Besut yang pertama di ikuti oleh ENCIK MUSTAFA BIN ABDUL JAMAL ( masih ada dan bertugas sebagai anggota Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Terengganu ). Semasa beliau menjadi Pegawai Daerah, Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan. Di Besut upacara bersejarah ini diadakan di Padang Bola Kg.Raja dimana Pengistiharan Kemerdekaan dibaca oleh Allahyarham En. Ismail bin Yusof ( DATO' BENTARA LUAR ) seorang Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Terengganu.

Copy Paste From : http://www.perhentianisland.info/sejarahbesut.php

Jata Negeri Terengganu

Jata atau Lambang Kebesaran Kerajaan Negeri Terengganu Darul Iman yang ada sekarang telah diwujudkan pada zaman pemerintahan Almarhum Sultan Zainal Abidin III hasil ciptaan beberapa orang pembesar negeri ini.Menurut cerita orang yang melukis Jata tersebut iaitu Encik Mohamad bin Abdul Rahim yang merupakan saudara kepada Dato’Nara Wangsa ( Dato’ Mata-Mata ) dan hasil ciptaannya telah disahkan dalam Majlis Mesyuarat Jumaah Menteri bagi untuk kegunaan rasmi pada tahun 1932.Semua alat-alat ini dilingkungi oleh garisan bulat dan didalamnya ada tertulis huruf Melayu tiga patah perkataan dengan huruf Melayu yang bercerai-cerai hurufnya iaitu " Jawatan Kerajaan Terengganu ". Pada masa perintahan Duli Yang Maha Mulia Almarhum Sultan Ismail Nasiruddin Shah, dua lagi alat kebesaran iaitu dua telah ditambah cokmar dan perkataan " Jawatan Kerajaan " dihapuskan manakala perkataan "Terengganu " dikekalkan.

Copy Paste From : http://museum.terengganu.gov.my/maxc2020/agensi/article2.php?cid=43&aid=3323

Lagi Sejarah Terengganu : Penghijrahan Bangsa Cina (Part II)

(6) Bukit Datu (DATU/Beijing), Kg. Tirok
mulai tahun 1500 hingga 1700M
Perahu Besar - 1690M

Dalam lingkungan 1500M, keturunan anak kapal Armada Cheng Ho ini berasal dari Kawasan Selatan Negeri Hokkien Cina, berhijrah (Lampiran 0) kemuara Sungai Terengganu, Sungai Telemong dan Sungai Nerus untuk menerokai bidang pertanian. Penempatan awal Orang Hokkien ini dengan membuka kawasan tanaman dan berkampung di Bukit Datu1 (Da-Tu), Losong2 (Lok-Song), Cepoh3 (Kawasan Tanaman Tebu), Pulau Babi/Pulau Bahagia, Kg. Cina Hak4, Kuala Telemong, Kg. Palem, Bt. Tadok, Tirok5 (Tempat Bela Khinzir) dan Sanpokang6 (Sungai Nerus) terutama di Tepoh. (Lampiran P)

Mereka mendirikan sebuah Tokong sebagai memperingati Laksamana Cheng Ho di Jeram, Sungai Nerus (Lampiran Q). Semasa mereka memberi penghormatan kepada Cheng Ho majlis itu tidak mengguna daging khinzir.

Di Bukit Datu, banyak Kubur Cina dengan Batu Nisan pada Zaman Dinasti Ming telah ditemui pada tahun 1968M dan kubur ini telah diratakan dan kawasan ini telah dimajukan menjadi Taman Perumahan. Bagaimanapun terdapat juga sebuah Batu Nisan Kaum Cina yang bertarikh 1743M untuk Keluarga Choo yang bernama Choo Chee Wu. Choo Chee Wu ini telah dilahirkan lebih kurang 1656M dan dianggap sebagai Ketua Pekan Bukit Datu. Beliau mempunyai 8 orang anak lelaki.

Sekitar 300 - 500 tahun dahulu di zaman penempatan awal ini, orang cina belajar memakai kain sarung dan memakan makanan mengikut cara Kaum Melayu dan mereka juga belajar menulis dalam tulisan jawi. Komuniti ini dikategorikan sebagai Peranakan Terengganu. Sebahagian mereka sudah di asimilasikan terutama di Kuala Telemong.

Orang Cina di zaman penempatan awal di Kawasan Kuala Terengganu menjalankan perniagaan dengan pedagang luar terutama pedagang dari Selatan Negara Cina iaitu Negeri Hokkien, Canton dan Pulau Hainan. Mengikut catitan Buku Dinasti Qing "Qing Chao Tong Tain"8 yang ditulis oleh Pegawai Kerajaan dan buku-buku lain juga menjelaskan bahawa Komuditi yang diniagakan adalah hasil tempatan terutama lada yang merupakan hasil yang paling terkenal iaitu emas pasir, kayu cendana, gaharu, kapur barus, hasil laut dan juga sarang burung. Manakala barangan Negara Cina adalah seperti cha, porselin, kain, kertas berwarna dan lain-lain. (Lampiran R)

Mengikut catitan Sejarah Cina Malaysia yang ditulis oleh Choo Zi Cun, padaTahun 1683M, Panglima Cheng Seng Gong10 yang telah mempertahankan kuasa Dinasti Ming telah ditewaskan oleh askar Kerajaan Dinasti Qing. Pada masa itu kuasa Dinasti Qing dipegang oleh Maharaja Sheng Tzou-Kang See11 telah mentadbir selama 61 tahun semenjak 1644M sehingga 1664M. Pengikut-pengikut Cheng ketika itu lebih kurang 3,000 orang. Mereka telah meninggalkan Pulau Taiwan dan lari ke Laut Cina Selatan dengan 9 buah Kapal Perang. Dalam m/s 5, catitan Sejarah Cina Malaysia ini menyebut bahawa 3 buah kapal perang ini sampai ke Melaka. Berdasarkan itu berkemungkinan ada juga yang sampai ke Kuala Terengganu. Sumber ini boleh dilihat dengan adanya Pembinaan Perahu Besar di Terengganu yang serupa dengan Kapal Perang / Kargo Dinasti Ming. Ketika itu kegiatan pembinaan telah bermula di Pulau Duyung dan Bukit Datu.

Pada tahun 1684 M, Kerajaan Qing telah membatalkan sekatan untuk menghadkan rakyat ke luar Negara. Oleh itu bilangan orang Cina yang bertempat di semenanjung bertambah.
Nota :
(1)
Nama Da-Tu ialah nama Beijing semasa Dinasti Yuan (Mongolia)

(7) Zaman Kesultanan Terengganu Semenjak 1708M (Lampiran S)
Kesultanan Terengganu bermula sekitar 1708M dengan Perlantikan Sultan Zainal Abidin 1 di Tanjung Baru Kuala Berang. Baginda kemudiannya memindahkan Pusat Pemerintahan ke Langgar dan akhirnya Kuala Terengganu. Kapten Alexander Hamilton, berbangsa Inggeris yang melawat Kuala Terengganu pada 1719 - 1720 telah mencatatkannya : -
* *
Trangano stands pleasantly near the Sea, on the side of a River that has a shallow Bar, and many Rocks scattered to and again within the River, but Room enough in many Places to moore small Ships very securely, to keep them safe from the Dangers of the Winds or Floods. There may be about one thousand Houses in it, not built in regular Streets, but scattered in ten or twenty in a Place distant a little Way from another's Villa of the same Magnitude. The Town is above half-peopled with Chinese, who have a good Trade for three of four Jonks vearly, besides some that trade to Siam, Cambodia, Tunqueen and Sambas. When I came back from Siam with my Cargo unsold, as I mentioned before, I came to Trangano to dispose of what I could of my Goods, and to procure a new Cargo for Surat, the kind King (Sultan Abdul Jalil of Johore) assisted me in doing both, with all the Peadiness and Cheerfulness imaginable.
Trangano is a very pleasant and healthful Country, and affords a fine Land-skip from the sea. The Hills are low, and covered with ever-green Threes, that accomodate the Inhabitants with Variety of delicious Fruits, such as Lemons, Oranges, Limes, Mangoes, Mangostans, Rambostans, Letchees and Dureans: And in the Vallies, Corn Pulse, and Sugar-canes. The Ground is cultivated by the Chenese, for the Malayas (sic) cannot take that Trouble.
The Product of the Country is Pepper and Gold, which are mostly exported by the Chenese. Abour 300 Tuns are the common Export of Pepper, and we have it almost for one half of the price that we pay for Malabar Pepper. From the Month of October till March, their River is shut up by the Bar, which fills up by the Impetuosity of the great Seas sent on that Shore by the North-east Monsoons; but in the finest Fish that ever I saw or tasted. There is one Sort exactly like a Salmon, both in Shape and Taste, but the Fish is white, as the Salmon is red. Their Poultry are large, plump and sweet, but Beef is scarce, except Buffolo Beef, and that is plentiful enough. * *

Catitan ini memberitahu bahawa pada masa itu Bandar Terengganu mempunyai kira-kira 1,000 buah rumah dan penduduk separuh daripadanya Orang Cina iaitu lebih kurang 5,000 orang (1,000 ÷ 2 × 10). Mereka berniaga tiga atau empat kapal (Jong) komodoti setahun dengan Siam, Cambodia, Tunqueen dan Sambas. Orang Cina menanam buah Limau, Lemon, Mempelam, Rambutan, Laici, Durian, Jagung, dan Tebu. Barangan di negeri ini adalah lada dan emas. Orang Cina mengeksport 300 tan lada ...............

Kapten Jaseph Jackson pada tahun 1764 ada menceritakan mengenai " The Chinese have a Large Settlement ".

Pada 1769, Orang Perancis John Francois de Surville ada juga menceritakan ".... There are three bazaars one for the Malay another for the Siamese and the layest for the Chinese ....". ".... Since there are numerous Chinese a street is allocated, it is the only passable one ........"
M. Medhurst (1828) menceritakan "... numerous body of Chinese, which reside in the interior ....................... "

Being at liberty, I went among the Chinese, who amount to some hundreds dwelling principally in strong built houses .... . erected many years ago ..........".
The Chinese females in Triangano double the numbers of the males .........."

George Windson Earl (1833), Munshi Abdullah (1838)(Nota), Skinner's Geography (1884), Hugh Clifford (1895), W.W Skeat dan F.F Laidlaw (1899) antara penulis-penulis yang melawat Terengganu dan menceritakan keadaan Orang Cina yang ada pada masa itu di bawah Jajahan Kesultanan Terengganu. (Sumber rujukan - Kuala Terengganu International Trading Centre by Kho Kay Kim, Jabatan Sejarah, U.M).

Pada masa itu komuniti Cina Terengganu telah diiktiraf oleh Sultan Terengganu. Ini berdasarkan perlantikan (7) orang kapitan Cina untuk mengawal kepentingan dan kebajikan orang Cina. Empat (4) orang lagi dilantik Low Tiey sebagai Jurubahasa dan tiga (3) orang Taukeh atau Kangcu yang ditugaskan sebagai Ketua muara sungai. Keturunan Cina pertama yang menerima gelaran ' Dato Bergelar ' ialah Wee Sau Chuan pada 1896 dengan gelaran Dato Kaya Bakti. Antara mereka ialah : -

(A)KAPITAN CINA (KUALA TERENGGANU)
1)Teo Tioh Eng (1734 - 1820)
2)Kow Geok Seng (1782 - - )
3)Lim Eng Huat (1798 - 1847)
4)Kow Teck Lee (1810)
5)Lau Kian Tee
6)Wee Teck Siew ( - - 1899)
7)Kow Swee Leng

(B)LOW TIEY/JURUBAHASA :
1)Lim Keng Sing (1820 - 1849)
2)Lim Keng Hoon (1825 - 1882)
3)Lim Kian Mou
4)Lim Kian Siew ( - -1911)

(C)TAUKEH/KANGCU :
1)Taukeh Teo Hup Ho
2)Taukeh Gan Ching Yan
3)Taukeh Wee Seng Hee (1848 - 1930)
(D)Dato Kaya Bakti Wee Sau Chuan (1896 - 1938) . (Lampiran T)

Pemimpin Komuniti Orang Cina meminta semua Orang Cina supaya taat kepada Sultan dan bekerjasama dengan Kerajaan Negeri untuk membangunkan ekonomi, menjaga kehormonian antara kaum dan memberi berbagai-bagai peluang pekerjaan untuk rakyat. Mereka mengeksport hasil dan barangan tempatan, mengimport barangan keperluan dan juga mengembangkan kegiatan industri negeri.

Pada masa itu, Orang Cina memproses gula yang diperbuat daripada tebu yang di tanam di Kg. Cepoh (Lampiran U), mengeluarkan Bata di Tepoh dan mencetak Wang Syiling untuk menggalakkan perniagaan tempatan.

Orang Hailam Cina yang berhijrah ke sini semenjak 180 tahun dahulu dan bertempat di Dungun, Paka, Kerteh, Kemasik, Kemaman, Jabor, Marang, Batu Rakit, Merang, Setiu, Kuala Besut dan Jerteh begitu juga dengan Cina Hokkien, Kanton, Hakka, Tie Chius yang lebih awal menerokai tanah berhampiran kawasan sungai untuk menanam pokok getah di seluruh Negeri dari Utara hingga Selatan sepanjang 240 kilometer.

Dari segi perlombongan, semenjak awal abad ke - 19, Kaum Cina mengambil bahagian sebagai pemborong kepada pengusaha Inggeris. Ramai pekerja Cina yang mahir dalam perlombongan dan membuka lombong Bijih Timah di Kampung Kongsi di Ulu Paka, Bukit Bandi, Psir Semut, Kampung Dadong, Kampung Sungai Kuah di Kawasan Hulu Sungai Kemaman.

Pada tahun 1913, Orang Jepun membuka Bukit Besi di Dungun dan ramai pekerja terdiri daripada Orang Cina terutama dari Negeri Santong dan Negeri Hopei yang diketuai oleh Chang Tian See mereka bersama-sama pekerja tempatan bertugas di lombong bijih timah, biji besi dan lain-lain.

Pada tahun 1828, adalah dianggarkan bahawa Terengganu mempunyai seramai 15,000 - 20,000 penduduk Melayu dan 600 orang penduduk Cina. (Catitan oleh : W.L.Blythe, "Historical Sketch Of Chinese Labour In Malaya" h.66).

Copy Paste From : http://www.eterengganu.com/sejarah/